Việc miễn học phí toàn diện, phổ cập mầm non cho trẻ 3 - 5 tuổi, giáo dục bắt buộc đến hết THCS và từng bước mở rộng phổ cập lên THPT là những quyết sách hiếm có đối với một quốc gia đang phát triển.
Các chính sách này mở ra cơ hội lớn để VN tiệm cận các nền giáo dục tiên tiến, song cũng đặt ra thách thức không nhỏ về nguồn lực, tổ chức và thực thi.
Công bằng giáo dục không chỉ nằm ở việc "được đi học", mà còn ở mức độ tiếp cận tương đương về chất lượng giáo viên, cơ sở vật chất, công nghệ và cơ hội học tiếp. Nhận thức rõ điều này, Nhà nước đã dành nguồn lực đáng kể để thu hẹp khoảng cách vùng miền.
Miễn học phí toàn diện, phổ cập mầm non cho trẻ 3 - 5 tuổi, giáo dục bắt buộc đến hết THCS và từng bước mở rộng phổ cập lên THPT… là những chính sách thực hiện công bằng trong giáo dục - ẢNH: NGỌC LONG
Đặc biệt, nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển giáo dục và đào tạo với tổng nguồn lực hơn 580.000 tỉ đồng được thông qua cuối năm 2025 cho thấy cam kết mạnh mẽ của Nhà nước trong việc ưu tiên đầu tư cho giáo dục, nhất là những khu vực yếu thế.
Ngoài ra, 4 đạo luật quan trọng được sửa đổi và ban hành trong giai đoạn này tạo nền móng pháp lý vững chắc cho một hệ thống giáo dục công bằng và mở.
Xây dựng một nền giáo dục công bằng không chỉ đòi hỏi quyết tâm chính trị mà còn phụ thuộc vào năng lực tổ chức và giám sát thực thi. Trước hết, đầu tư phải có trọng tâm, ưu tiên đúng đối tượng; chính sách đối với giáo viên cần đủ sức thu hút và giữ chân người giỏi ở vùng khó; hệ thống giáo dục phải linh hoạt để đáp ứng sự đa dạng của người học.
Bên cạnh đó, thách thức lớn nhất hiện nay là chuyển các chủ trương đúng thành những thay đổi thực chất trong lớp học và cuộc sống học sinh. Điều này đòi hỏi chính quyền địa phương chủ động, sáng tạo trong triển khai và huy động nguồn lực xã hội.
Về phía ngành giáo dục, với vai trò vừa thụ hưởng vừa trực tiếp thực thi chính sách, cần xây dựng môi trường giáo dục trong sạch, nghiêm minh, không tiêu cực, qua đó lan tỏa tinh thần công bằng ra toàn xã hội.
Chỉ khi các khâu này vận hành đồng bộ, giáo dục công bằng mới thực sự trở thành động lực cho phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.
Theo Hồ Sỹ Anh/ thanhnien.vn