Giảm số phương thức xét tuyển, thay đổi cách sử dụng chứng chỉ IELTS và mở rộng nguồn tuyển với người có bằng trung cấp, cao đẳng nhưng chưa có bằng tốt nghiệp THPT là những nội dung đáng chú ý trong các đề xuất mới về tuyển sinh đại học năm 2027.
Những ngày qua, các quy định dự kiến về tuyển sinh đại học 2027 tiếp tục được Bộ GD-ĐT đưa ra lấy ý kiến. Ba vấn đề đang được thí sinh, phụ huynh và các trường quan tâm gồm việc thu hẹp phương thức xét tuyển, chứng chỉ IELTS sẽ được sử dụng thế nào và người học nghề có thêm con đường nào để vào đại học.
Theo bài viết của Hà Ánh trên Thanh Niên ngày 25/9, Bộ GD-ĐT đã công bố danh mục 11 phương thức xét tuyển dự kiến áp dụng năm 2027, giảm 8 phương thức so với 19 phương thức của năm 2026. GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, cho biết việc chỉnh sửa các quy định nhằm cập nhật quy chế sát hơn với thực tế và nhấn mạnh quá trình xây dựng vẫn tiếp tục lắng nghe ý kiến góp ý.
Siết phương thức xét tuyển
Việc giảm số lượng phương thức là một phần trong quá trình Bộ GD-ĐT điều chỉnh tuyển sinh những năm gần đây. Theo Thanh Niên, dự thảo trước đó được công bố ngày 17/9 dự kiến từ năm 2027 mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo được sử dụng tối đa 3 phương thức; lộ trình đến năm 2028 mới còn một phương thức, không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển.
Đến ngày 25/9, Bộ GD-ĐT công bố danh mục 11 nhóm phương thức dự kiến áp dụng trong năm 2027. Trong đó có xét kết quả thi tốt nghiệp THPT, kết quả thi tốt nghiệp trung học nghề, kết quả học tập THPT, kết quả học tập trung học nghề, xét tuyển thẳng, kết quả kỳ thi tuyển sinh chung, kỳ thi riêng của cơ sở đào tạo, chứng chỉ quốc tế đủ điều kiện, phương thức kết hợp và một số nhóm đối tượng đặc thù.
Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở việc giảm số lượng mã phương thức, mà còn ở cách các trường sử dụng những phương thức này trong từng ngành.
Danh mục mã số các phương thức xét tuyển dự kiến áp dụng trong tuyển sinh 2027 được Bộ GD-ĐT công bố
Theo thông tin Thanh Niên dẫn từ Bộ GD-ĐT, trong giai đoạn 2022-2026, việc bỏ xét tuyển sớm, quy đổi tương đương, giới hạn phương thức và quy định ngưỡng đầu vào đã tạo ra một số chuyển biến. Với các kỳ thi có bảng quy đổi chính thức, khoảng cách điểm giữa các kênh xét tuyển và điểm thi tốt nghiệp THPT đã giảm từ 2,6 xuống 1,2 điểm. Trong khi đó, những phân tích trước đó cho thấy năm 2024, trong 17 phương thức được các trường sử dụng, thí sinh trúng tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm 39,1%, xét học bạ 42,4%, các phương thức khác chiếm 18,5%. Những con số này cho thấy sự đa dạng phương thức xét tuyển đã trở thành đặc điểm rõ nét của tuyển sinh đại học những năm gần đây.
Việc Bộ GD-ĐT tiếp tục thu hẹp danh mục phương thức vì thế sẽ tác động trực tiếp đến cách các trường xây dựng đề án tuyển sinh, đồng thời buộc thí sinh phải theo dõi kỹ phương thức mà ngành học mình quan tâm được phép sử dụng khi quy chế chính thức được ban hành.
IELTS không còn được cộng điểm theo cách cũ
Một trong những nội dung gây chú ý nhất là quy định liên quan đến chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, đặc biệt là IELTS.
Theo bài viết của Lệ Nguyễn trên VnExpress ngày 25/9, một số trường đại học đề xuất xây dựng một thang quy đổi IELTS sang điểm thi tiếng Anh thống nhất trên toàn quốc. Tuy nhiên, tại tọa đàm lấy ý kiến về dự thảo quy định tuyển sinh, Bộ GD-ĐT cho rằng hiện chưa có đủ cơ sở khoa học để xây dựng một thang quy đổi chung.
Cùng vấn đề này, Báo Điện tử Chính phủ dẫn lời GS.TS Nguyễn Tiến Thảo giải thích rõ hơn về đề xuất không còn điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung.
Theo ông Thảo, cách gọi "bỏ IELTS" hay "không còn xét chứng chỉ ngoại ngữ" là không chính xác. Dự thảo không loại bỏ chứng chỉ ngoại ngữ khỏi tuyển sinh. IELTS và các chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai; chứng minh yêu cầu ngoại ngữ đầu vào đối với chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài; hoặc được xem xét công nhận học phần, chuẩn đầu ra theo quy định.
Điểm thay đổi nằm ở cách tính.
Theo giải thích của GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, một năng lực không nên được tính hai lần trong cùng một phương thức xét tuyển. Điều này có nghĩa nếu chứng chỉ ngoại ngữ đã được sử dụng để quy đổi hoặc thay thế điểm ngoại ngữ trong tổ hợp, trường không tiếp tục cộng thêm một khoản điểm thưởng dựa trên chính chứng chỉ đó.
Vấn đề thang quy đổi vì thế trở thành câu chuyện được quan tâm. VnExpress cho biết một số trường mong muốn có cách quy đổi thống nhất để tránh tình trạng cùng một chứng chỉ nhưng được tính thành những mức điểm khác nhau giữa các trường. Tuy nhiên, Bộ GD-ĐT cho rằng sự khác nhau về ngành đào tạo, yêu cầu đầu vào và cách đánh giá năng lực ngoại ngữ khiến việc xây dựng một thang điểm chung cần có thêm cơ sở khoa học.
Như vậy, với thí sinh lớp 12 chuẩn bị thi đại học năm 2027, việc có IELTS vẫn có giá trị ở những phương thức và chương trình cho phép sử dụng chứng chỉ. Điều thay đổi là IELTS không còn mặc nhiên tạo thêm một khoản điểm cộng do trường tự quy định.
Người học nghề có thêm đường vào đại học
Một thay đổi khác được tác giả Trọng Nhân trên Tuổi Trẻ ngày 25/9 tập trung phản ánh là đề xuất mở rộng nguồn tuyển đối với người đã tốt nghiệp trung cấp hoặc cao đẳng nhưng chưa có bằng tốt nghiệp THPT. Theo đó, nhóm đối tượng có bằng tốt nghiệp cao đẳng, trung cấp, đã hoàn thành khối lượng kiến thức văn hóa tương đương THPT nhưng không có bằng tốt nghiệp THPT thực tế đã xuất hiện trong khoảng 5-6 năm gần đây. TS Nguyễn Mạnh Hùng, chuyên viên chính Vụ Giáo dục đại học, cho biết nguyên nhân là hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện có cả những người vào trung cấp, cao đẳng từ sau THCS. Điều này tạo ra một tình huống: người học có thể đã hoàn thành chương trình và có bằng cao đẳng nhưng không sở hữu bằng tốt nghiệp THPT theo con đường phổ thông.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng hiện có hai luồng học tập phổ biến: học sinh tốt nghiệp THPT rồi tiếp tục học cao đẳng, đại học; và một nhóm chuyển sang giáo dục nghề nghiệp từ sau THCS, sau đó học trung cấp hoặc cao đẳng. Các trình độ này đều nằm trong Khung cơ cấu của hệ thống giáo dục quốc dân và Khung trình độ quốc gia Việt Nam. Vì vậy, theo ông, nếu người học đã có bằng trung cấp hoặc cao đẳng và đáp ứng điều kiện để xét tuyển đại học thì không nhất thiết phải quay lại lấy bằng tốt nghiệp THPT.
Tuy nhiên, mở thêm nguồn tuyển không đồng nghĩa bỏ qua yêu cầu về năng lực. Các điều kiện cụ thể đối với người có bằng trung cấp, cao đẳng, yêu cầu về khối lượng kiến thức văn hóa tương đương THPT, thời gian làm việc và điều kiện đầu vào từng nhóm ngành vẫn cần được quy định rõ trong quy chế cuối cùng.
Tuy nhiên, đây vẫn là các nội dung trong quá trình xây dựng quy chế. Với học sinh lớp 12, việc cần làm lúc này là theo dõi quy định chính thức trước khi quyết định đầu tư vào một phương thức xét tuyển hoặc chứng chỉ cụ thể. Với người đang học nghề, những quy định mới nếu được thông qua sẽ tạo thêm một lựa chọn học tập, nhưng điều kiện để sử dụng con đường này vẫn phải chờ văn bản chính thức.