Tại chương trình tư vấn hướng nghiệp tuyển sinh “Cùng bạn định hướng tương lai 2026” tại Trường THPT Võ Văn Kiệt (Phường Phú Định – TP.HCM) do Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo Phía Nam – Bộ GD&ĐT và Trang thông tin điện tử tuysinhhuongnghiep.vn tổ chức sáng nay 13/4, đại diện các trường đại học, cao đẳng đã cung cấp nhiều thông tin thiết thực về ngành học, phương thức xét tuyển cũng như cơ hội nghề nghiệp cho học sinh lớp 12.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, việc lựa chọn ngành nghề phù hợp của học sinh hiện nay không chỉ dựa vào xu hướng mà còn cần chú trọng đến những lĩnh vực khó bị thay thế bởi công nghệ.
Học sinh quan tâm những ngành nghề khó bị AI thay thế
Điều dưỡng là ngành học đầu tiên được học sinh lớp 12 Trường THPT Võ Văn Kiệt lựa chọn đặt câu hỏi cho ban tư vấn. TS Trần Mạnh Thành – Hiệu trưởng, trường Cao đẳng Bách Khoa Bách Việt cho biết: “Ngành điều dưỡng là một trong những lĩnh vực ít bị ảnh hưởng bởi AI do đòi hỏi yếu tố con người rất cao, từ kỹ năng chăm sóc đến sự thấu cảm với bệnh nhân. Với ngành Điều dưỡng hệ cao đẳng của Trường CĐ Bách Khoa Bách Việt phù hợp với những bạn muốn rút ngắn thời gian học với thời gian đào tạo khoảng 2,5 năm. Đây là ngành thuộc khối sức khỏe, sinh viên không chỉ được học lý thuyết mà còn thực tập tại các bệnh viện từ tuyến cơ sở đến trung ương. Thực tế cho thấy nhiều sinh viên của trường đã được tuyển dụng ngay trong quá trình thực tập. TS Trần Mạnh Thành cũng cho biết thêm, ngành Điều dưỡng được đánh giá là lĩnh vực có nhu cầu nhân lực cao, cơ hội việc làm rộng mở, đặc biệt khi sinh viên được tiếp cận thực tế ngay trong quá trình học. Đây cũng là ngành có nhu cầu nhân lực lớn cả trong nước và quốc tế, đặc biệt tại các thị trường như Nhật Bản và Đức. Nhà trường cũng đang liên kết đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực ngành Điều dưỡng cho 2 thị trường này”.
Ở lĩnh vực dịch vụ, Cô Lương Hiền Diệu – Đại diện Trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn cũng nhận định: “Dù công nghệ có phát triển, ngành du lịch – dịch vụ vẫn cần yếu tố con người, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống và chăm sóc khách hàng. Với chương trình đào tạo chú trọng 70% thực hành của trường, sinh viên được trải nghiệm thực tế tại các khách sạn, nhà hàng tiêu chuẩn cao và tham gia các kỳ thực tập trong và ngoài nước. Những kỹ năng mềm này chính là lợi thế giúp người học thích nghi tốt trong thị trường lao động, kể cả khi AI ngày càng phổ biến. Hiện trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn đào tạo 4 ngành gồm Quản trị khách sạn, Quản trị lữ hành, Hướng dẫn du lịch và Kỹ thuật chế biến món ăn. Thời gian đào tạo từ 2 đến 2,5 năm. Trong quá trình học, sinh viên được tham gia kiến tập, thực tập tại các khách sạn, nhà hàng 4–5 sao và có cơ hội thực tập trong và ngoài nước. Trường áp dụng 2 phương thức xét tuyển là đăng ký trên hệ thống của Bộ GD-ĐT hoặc xét học bạ trực tiếp trên website của trường. Với thế mạnh thực hành và liên kết doanh nghiệp, sinh viên theo học các ngành du lịch của trường có thể tự tin tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp, đồng thời vẫn có cơ hội liên thông lên đại học sau tốt nghiệp”.
Trong khi đó, đại diện Trường Đại học Hoa Sen cho rằng ngành Tâm lý học ngày càng trở nên quan trọng: “AI có thể xử lý dữ liệu nhưng không thể thay thế sự thấu hiểu cảm xúc con người. Ngành Tâm lý học mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp như nghiên cứu hành vi khách hàng, làm việc trong lĩnh vực nhân sự hay tham vấn tâm lý. Ở trường Đại học Hoa Sen, thí sinh được xét tuyển bằng nhiều phương thức như điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ và kỳ thi đánh giá năng lực. Chương trình đào tạo các ngành kéo dài 4 năm, sinh viên được được đi thực tập từ sớm, giúp tích lũy kinh nghiệm thực tế và nâng cao khả năng làm việc trong môi trường đòi hỏi sự tương tác cao giữa con người với con người.
Những ngành không thể… tránh công nghệ: phải biết kết hợp giữa kiến thức chuyên môn và kỹ năng
Ở góc độ đào tạo đa ngành, TS Hồ Hữu Thụy – Trưởng khoa Kế toán – Kiểm toán, Trường Đại học Mở TP.HCM chia sẻ: “Trong bối cảnh chuyển đổi số, điều quan trọng không phải là tránh công nghệ mà là biết kết hợp giữa kiến thức chuyên môn và kỹ năng mềm”. Các ngành như Truyền thông đa phương tiện hay Marketing vẫn giữ vai trò quan trọng khi gắn với sáng tạo nội dung, tư duy chiến lược và hiểu biết hành vi người tiêu dùng – những yếu tố mà AI chỉ có thể hỗ trợ chứ khó thay thế hoàn toàn. TS Hồ Hữu Thụy còn cho biết: “Năm 2026, trường Đại học Mở TP.HCM tăng chỉ tiêu tuyển sinh lên 6.200, tạo thêm nhiều cơ hội trúng tuyển cho thí sinh. Trường đào tạo theo hướng linh hoạt với nhiều hình thức học và có nhiều chương trình liên kết quốc tế giúp sinh viên có cơ hội nhận bằng nước ngoài với chi phí hợp lý. Bên cạnh đó, chính sách học bổng đa dạng cùng định hướng đào tạo ứng dụng, quốc tế hóa của trường cũng là điểm mạnh giúp sinh viên phát triển toàn diện”.
Đối với lĩnh vực công nghệ cao, ngành Thiết kế vi mạch, ThS Hoàng Thanh Tú – Phó Trưởng phòng Thông tin - Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐH Quốc gia TP.HCM nhận định: “Đây là ngành công nghệ cốt lõi, nằm trong chiến lược phát triển quốc gia với nhu cầu nhân lực rất lớn trong tương lai. Năm nay trường áp dụng phương thức xét tuyển tổng hợp kết hợp điểm thi, học bạ và các tiêu chí khác. Tuy nhiên, ngành có yêu cầu đầu vào cao, đặc biệt là môn Toán để đảm bảo chất lượng đào tạo bởi dù thuộc khối kỹ thuật nhưng vẫn cần nguồn nhân lực chất lượng cao, đòi hỏi con người tham gia sâu vào quá trình thiết kế và phát triển, không chỉ phụ thuộc vào máy móc. Dù chỉ tiêu ngành này không nhiều nhưng cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp lại rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp bán dẫn.
Tương tự, ThS Phan Quang Hưng, giảng viên khoa Kỹ thuật Xây dựng, Trường Đại học Bách khoa – ĐH Quốc gia TP.HCM cho rằng ngành kỹ thuật đường sắt là lĩnh vực mang tính liên ngành, gắn với thực tiễn phát triển hạ tầng giao thông. “Quá trình thiết kế, thi công, vận hành và khai thác hệ thống đường sắt đều cần đội ngũ kỹ sư có chuyên môn cao và khả năng giải quyết vấn đề trong thực tế – những điều mà AI khó có thể thay thế hoàn toàn. Đây là ngành học nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông của đất nước thời gian tới, đặc biệt là các dự án metro và đường sắt tốc độ cao đang trong quá trình phát triển mạnh”.
Theo các chuyên gia, trong thời đại AI, những ngành nghề liên quan đến con người, đòi hỏi sự sáng tạo, tư duy phản biện, cảm xúc và tương tác xã hội sẽ ít bị tác động hơn. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là người học có thể đứng ngoài công nghệ. Ngược lại, việc trang bị thêm kỹ năng số, ngoại ngữ và khả năng thích ứng sẽ giúp tăng lợi thế cạnh tranh trong thị trường lao động.
Chương trình tư vấn hướng nghiệp tuyển sinh “Cùng bạn định hướng tương lai” năm 2026 không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về ngành học mà còn định hướng tư duy để các em chủ động lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực và xu hướng phát triển của xã hội.
Châu Khang Hạ