Đông đảo nhà khoa học, chuyên gia hoạch định chính sách, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức trong, ngoài nước đã quy tụ, trao đổi các giải pháp thực tiễn cho tiến trình phát triển TP.HCM trong hành trình hướng tới một đô thị thông minh, bền vững và có năng lực cạnh tranh toàn cầu. 
Nhiều góc nhìn về cơ chế vận hành, khả năng thí điểm chính sách và các điều kiện cần thiết để triển khai hiệu quả Luật Đô thị Đặc biệt. Ảnh: UEH
Ngày 29/5, Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đã tổ chức Hội thảo khoa học “Thực thi Luật Đô thị Đặc biệt: Lộ trình kiến tạo Thành phố Hồ Chí Minh – Đô thị thông minh, bền vững và Net-Zero”. Đây không chỉ là diễn đàn học thuật, hội thảo được xem như một không gian đối thoại đa chiều nhằm tìm kiếm những giải pháp khả thi để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của TP.HCM trong giai đoạn mới. Nơi thể chế trở thành động lực tăng trưởng và đổi mới sáng tạo trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững.
Đô thị đặc biệt cần tư duy đặc biệt
Với vị thế là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, TP.HCM đang đối mặt với nhiều thách thức về quản trị đô thị, hạ tầng, môi trường và chất lượng sống. Việc xây dựng và triển khai Luật Đô thị Đặc biệt được kỳ vọng sẽ tạo ra khung thể chế đủ linh hoạt để thành phố phát huy tối đa tiềm năng phát triển.
Tại hội thảo, các chuyên gia tập trung thảo luận nhiều nội dung trọng tâm như hoàn thiện cơ chế pháp lý, xác lập mô hình tổ chức thực thi hiệu quả, tăng cường phân cấp quản lý và xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề xuất khung triển khai cụ thể để thành phố có thể nhanh chóng vận hành các chính sách mới ngay sau khi Luật được ban hành.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc thúc đẩy các mô hình thử nghiệm chính sách và công nghệ như Sandbox hay Living Lab. Đây được xem là công cụ quan trọng giúp TP.HCM kiểm chứng, điều chỉnh và hoàn thiện các sáng kiến đổi mới trước khi nhân rộng trên quy mô toàn đô thị.
Đặc biệt, nhiều ý kiến đồng thuận rằng sự phát triển của TP.HCM trong tương lai cần dựa trên một hệ sinh thái đồng kiến tạo, nơi Nhà nước, đại học, doanh nghiệp, cộng đồng và tự nhiên cùng tham gia vào quá trình thiết kế, triển khai và giám sát chính sách phát triển.
Biến tri thức thành động lực phát triển đô thị
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Bùi Quang Hùng – Giám đốc UEH nhấn mạnh rằng Luật Đô thị Đặc biệt không đơn thuần là một công cụ pháp lý mà còn là cơ hội để TP.HCM kiến tạo mô hình quản trị đô thị mới, hiện đại và thích ứng hơn với các biến động toàn cầu.
Theo ông, trong vai trò là một đại học nghiên cứu đa ngành, UEH cam kết tiếp tục đồng hành cùng thành phố thông qua việc cung cấp luận cứ khoa học, bằng chứng chính sách và các giải pháp đổi mới sáng tạo nhằm góp phần chuyển hóa những định hướng chiến lược thành hành động thực tiễn.
Từ góc độ học thuật, hội thảo đã tập trung phân tích những “điểm nghẽn” trong phát triển đô thị hiện nay, đồng thời đề xuất các giải pháp đột phá về thể chế, công nghệ, tài chính, thiết kế đô thị và quản trị để mở đường cho giai đoạn tăng trưởng mới của TP.HCM.
Kết nối nghiên cứu với thực tiễn
Không dừng lại ở các tham luận chuyên môn, hội thảo còn tạo ra diễn đàn trao đổi trực tiếp giữa giới nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhằm tìm kiếm những cơ chế triển khai phù hợp trong thực tế.
Không gian triển lãm Giải pháp Đô thị Thực chứng. Ảnh: UEH
Điểm khác biệt của chương trình là sự xuất hiện của Triển lãm giải pháp đô thị thực chứng, nơi giới thiệu các mô hình nghiên cứu, công nghệ và sáng kiến đã được ứng dụng hoặc có khả năng triển khai trong môi trường đô thị. Hoạt động này giúp thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu học thuật và nhu cầu thực tiễn, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác giữa các bên liên quan trong việc giải quyết các vấn đề đô thị.
Hướng tới một TP.HCM thông minh, xanh và đáng sống
Từ các tham luận và phiên thảo luận chuyên sâu, nhiều khuyến nghị chính sách quan trọng đã được đưa ra, tập trung vào bốn nhóm ưu tiên chiến lược.
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế tài chính cho phát triển bền vững thông qua các công cụ như trái phiếu xanh, tín chỉ carbon và mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD).
Thứ hai, xây dựng nền tảng đô thị thông minh dựa trên dữ liệu mở, hạ tầng số và các giải pháp giao thông thông minh.
Thứ ba, tích hợp mục tiêu Net-Zero vào quy hoạch đô thị bằng cách phát triển hạ tầng xanh, tăng cường các giải pháp dựa vào thiên nhiên và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thứ tư, thúc đẩy cơ chế Sandbox và hệ sinh thái đồng kiến tạo giữa Nhà nước – Đại học – Doanh nghiệp – Cộng đồng – Tự nhiên nhằm tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.
Với những nội dung thảo luận sâu sắc và các đề xuất mang tính thực tiễn cao, hội thảo không chỉ góp phần hoàn thiện các luận cứ khoa học cho Luật Đô thị Đặc biệt mà còn mở ra những định hướng mới cho quá trình phát triển TP.HCM. Đây được xem là bước đi quan trọng trên hành trình kiến tạo một thành phố thông minh, bền vững, đạt mục tiêu Net-Zero và trở thành nơi đáng sống hàng đầu khu vực trong tương lai.
Minh Anh (Theo UEH)