Hàng loạt đại học tư ở Mỹ đang đồng loạt giảm mạnh học phí công bố, có nơi giảm tới một nửa. Đằng sau cuộc “đại hạ giá” không chỉ là bài toán tuyển sinh mà còn cho thấy một thay đổi lớn: người học ngày càng muốn biết chính xác mình phải trả bao nhiêu và nhận lại được gì từ tấm bằng đại học.
Từ học phí 54.000 USD xuống 25.000 USD
Từ mùa thu 2026, Emory & Henry University giảm học phí đại học công bố từ 39.975 USD xuống còn 19.990 USD/năm, tương đương gần 50%. Trường cho biết mức giá mới được đưa về gần hơn với số tiền sinh viên thường thực trả sau học bổng và hỗ trợ tài chính. Các khoản học bổng và hỗ trợ vẫn được duy trì để tiếp tục giảm chi phí.


Nhiều trường ĐH tư của Mỹ đang "đại hạ giá". Ảnh chụp website của các trường
Một trường khác thậm chí đưa ra mức điều chỉnh lớn hơn. University of Tulsa công bố từ mùa thu 2027, học phí và các khoản phí bắt buộc đối với sinh viên đại học sẽ giảm từ 54.000 USD xuống 25.000 USD/năm. Với sinh viên năm nhất học toàn thời gian, mức giá này được khóa trong bốn năm. Trường cho rằng mức học phí mới sẽ đưa chi phí vào khoảng mà nhiều gia đình thực sự tìm kiếm khi cân nhắc đại học.
Carroll College tại Montana cũng sẽ giảm học phí công bố 40%, từ khoảng 44.700 USD xuống 26.800 USD từ năm học 2027-2028, đồng thời bỏ khoản phí đại học chung. Trường gọi đây là một “tuition reset” - điều chỉnh lại giá niêm yết - nhằm thay thế mô hình học phí cao đi kèm giảm giá lớn bằng một mức giá khởi điểm rõ ràng hơn.
Coe College cũng công bố giảm 45% học phí, xuống 31.850 USD từ năm học 2027-2028. Nếu tính cả học phí, các khoản phí, nhà ở và ăn uống, chi phí trực tiếp ban đầu của một sinh viên khoảng 45.000 USD, thấp hơn hoặc tương đương mức trước hỗ trợ của nhiều trường tư cạnh tranh trong bang Iowa.
Điểm chung của những thay đổi này là các trường không đơn giản tuyên bố “giảm học phí” mà đang thay đổi cách định giá và cách truyền đạt giá trị tới người học.
Emory & Henry thừa nhận mức học phí gần 40.000 USD trước đây khiến nhiều gia đình “sốc giá” và bỏ qua trường ngay từ đầu, trước khi tìm hiểu họ có thể nhận học bổng bao nhiêu. Carroll cũng cho biết mức giá công bố cao khiến một số gia đình loại trường khỏi danh sách trước cả khi nộp hồ sơ hoặc đến thăm trường.
Nói cách khác, một mức học phí quá cao có thể khiến trường mất sinh viên trước khi trường kịp chứng minh chất lượng của mình.
Mô hình “giá cao, học bổng lớn” đang gặp giới hạn
Trong nhiều năm, các đại học tư Mỹ sử dụng mô hình học phí niêm yết cao, sau đó cấp học bổng và hỗ trợ tài chính để đưa số tiền thực trả xuống thấp hơn. Nhưng khoảng cách ngày càng lớn giữa “giá niêm yết” và “giá thực trả” đang tạo ra một vấn đề về niềm tin.
Nghiên cứu của National Association of College and University Business Officers (NACUBO) cho thấy trong năm học 2025-2026, tỷ lệ giảm học phí trung bình tại 258 đại học tư phi lợi nhuận của Mỹ được khảo sát lên tới 57,1% đối với sinh viên năm nhất học toàn thời gian và 51,3% đối với toàn bộ sinh viên. Khoảng 9/10 sinh viên năm nhất nhận được hỗ trợ tài chính từ chính trường.
Điều đó có nghĩa, với mỗi 1 USD học phí mà các trường có thể thu theo mức công bố, họ đã dành khoảng 57 cent cho các khoản hỗ trợ đối với nhóm sinh viên năm nhất.
Mô hình này giúp các trường cạnh tranh tuyển sinh nhưng cũng tạo ra nghịch lý: một trường có thể công bố học phí 50.000-60.000 USD nhưng phần lớn sinh viên không trả số tiền đó; ngược lại, một gia đình nhìn vào mức học phí công bố có thể cho rằng trường vượt quá khả năng tài chính và không tìm hiểu tiếp.
Inside Higher Ed dẫn nghiên cứu NACUBO cho rằng việc giảm học phí ngày càng mạnh chưa chắc mang lại tăng trưởng tuyển sinh tương ứng. Một số trường đang phải bỏ hơn một nửa doanh thu học phí tiềm năng vào các khoản hỗ trợ nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc tăng số sinh viên. Trong nhóm trường có lượng tuyển sinh giảm, 62,1% cho rằng mức độ nhạy cảm về giá là một nguyên nhân, trong khi 53,2% cho rằng thay đổi nhân khẩu học cũng tác động đáng kể.
Vì vậy, cuộc đua hiện nay không còn đơn giản là trường nào cấp học bổng nhiều hơn, mà là trường nào khiến người học hiểu được giá trị thực của khoản tiền mình bỏ ra.
Không thể chỉ giảm học phí, phải chứng minh “đáng tiền”
Sự thay đổi trong cách định giá diễn ra cùng lúc với một câu hỏi ngày càng rõ từ phía người học: tấm bằng đại học có thực sự đáng với số tiền phải bỏ ra hay không?
Khảo sát của Pew Research Center cho thấy chỉ 22% người Mỹ cho rằng bằng đại học bốn năm đáng với chi phí ngay cả khi phải vay tiền để học. Trong khi đó, 47% cho rằng đại học đáng tiền nếu người học không phải vay; 29% cho rằng bằng đại học không đáng với chi phí bỏ ra.
Đáng chú ý, 4/10 người Mỹ cho rằng bằng đại học bốn năm không quá quan trọng hoặc hoàn toàn không quan trọng để có một công việc lương cao trong nền kinh tế hiện nay. Điều này cho thấy tâm lý xã hội đang thay đổi: đại học không còn mặc nhiên được xem là khoản đầu tư chắc chắn sinh lời.
Khi người học phải cân nhắc giữa học phí, chi phí sinh hoạt, thời gian học và khả năng vay nợ, câu hỏi không còn là “trường có nổi tiếng không?” mà ngày càng là “sau bốn năm, tôi nhận được gì?”.
Đó cũng là lý do các trường giảm học phí nhưng đồng thời nhấn mạnh những thứ họ cho rằng tạo nên giá trị: quy mô lớp học nhỏ, cơ hội nghiên cứu, giảng viên, trải nghiệm thực hành, hỗ trợ nghề nghiệp và tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp.
University of Tulsa, chẳng hạn, khi công bố mức học phí mới vẫn nhấn mạnh trường duy trì đội ngũ giảng viên, lớp học quy mô nhỏ, cơ hội nghiên cứu và kết quả việc làm của sinh viên. Carroll cũng khẳng định việc giảm giá không đồng nghĩa cắt giảm chương trình học, dịch vụ sinh viên hay các hoạt động ngoài lớp học.
Đây có thể là thay đổi quan trọng nhất: giá thấp hơn chỉ giúp sinh viên bước qua cánh cửa; chất lượng và kết quả đầu ra mới quyết định họ có cho rằng mình đã mua được một giá trị xứng đáng hay không.
Bởi xét đến cùng, học phí không phải là giá trị của một tấm bằng. Nó chỉ là số tiền người học phải bỏ ra để tiếp cận một hệ thống giáo dục.
Khi chi phí ngày càng trở thành yếu tố quyết định lựa chọn đại học, các trường sẽ phải trả lời thuyết phục hơn câu hỏi mà người học đặt ra: “Tại sao tôi nên bỏ số tiền này để học ở trường của bạn?”
Và câu trả lời không thể chỉ là một mức học bổng lớn hơn.