Thầy Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Ngữ văn Trường ĐH Sư phạm TPHCM, người nhiều năm theo sát kỳ thi lớp 10 tại TPHCM, chia sẻ những chiến lược ôn tập và kỹ năng làm bài then chốt, giúp học sinh tối ưu điểm số trong môn Ngữ văn.
Thầy Khôi cho biết, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập tại TPHCM đang đến gần, đặt ra áp lực không nhỏ đối với học sinh trong giai đoạn ôn tập nước rút.
Theo công bố của Sở GD-ĐT TPHCM, cấu trúc đề thi môn Ngữ văn được giữ ổn định như năm học 2024-2025. Tuy nhiên, với đặc trưng luôn đổi mới và giàu tính sáng tạo, đề thi được dự báo vẫn sẽ tạo ra không ít thách thức, đặc biệt với học sinh khu vực 2 và 3. Để tận dụng hiệu quả quỹ thời gian còn lại, học sinh cần có chiến lược ôn tập rõ ràng, tập trung vào các nội dung trọng tâm và rèn luyện kỹ năng làm bài.
Rèn kỹ năng “đọc vị” đề thi
Sở GD-ĐT TPHCM đã ban hành hướng dẫn chi tiết về phạm vi kiến thức và kỹ năng cần thiết cho kỳ thi. Nội dung ôn tập bao gồm ba nhóm văn bản chính: văn bản văn học (thơ, thơ tám chữ, truyện ngắn, truyện thơ Nôm), văn bản nghị luận (nghị luận xã hội, nghị luận văn học) và văn bản thông tin (giới thiệu danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử hoặc một cuốn sách).
Bên cạnh đó, phần Tiếng Việt tập trung vào các biện pháp tu từ như ẩn dụ, hoán dụ, nói quá, nói giảm nói tránh, đảo ngữ, câu hỏi tu từ; các dạng từ vựng như từ tượng hình, tượng thanh; cùng các vấn đề về câu như câu cầu khiến, câu cảm, câu rút gọn, thành phần biệt lập, nghĩa tường minh và hàm ẩn, cách dẫn trực tiếp và gián tiếp.
Thầy Nguyễn Phước Bảo Khôi, Giảng viên Ngữ văn Trường ĐH Sư phạm TPHCM.
Ở phần làm văn, học sinh cần nắm vững kỹ năng viết đoạn văn và bài văn nghị luận. Trong đó, đoạn văn có thể yêu cầu ghi lại cảm nghĩ hoặc phân tích tác phẩm, bài văn tập trung vào nghị luận xã hội, yêu cầu trình bày quan điểm, lý lẽ và giải pháp thuyết phục.
Từ phạm vi khá rộng này, học sinh có thể xác định trọng tâm ôn tập theo hướng “an toàn”, ưu tiên các thể loại quen thuộc như thơ, truyện ngắn, nghị luận xã hội và văn bản thông tin phổ biến.
Một đặc điểm đáng chú ý của đề thi tuyển sinh lớp 10 trong nhiều năm qua là luôn có những “gợi mở” tinh tế giúp học sinh triển khai bài viết. Những yếu tố như lời đề tựa, nội dung ngữ liệu đọc hiểu hay cách đặt câu hỏi đều có thể trở thành “chìa khóa” để định hướng tư duy.
Nếu biết liên kết các dữ kiện này, học sinh sẽ dễ dàng hơn trong việc xây dựng lập luận, đặc biệt ở phần nghị luận xã hội. Đây là kỹ năng quan trọng, đòi hỏi sự nhạy bén và khả năng tổng hợp thông tin.
Nắm chắc yêu cầu theo từng mức độ nhận thức
Theo thầy Khôi, đề thi thường phân hóa theo ba mức độ: biết, hiểu và vận dụng. Ở mức “biết”, học sinh cần trả lời chính xác, đầy đủ, tránh bỏ sót ý. Với mức “hiểu”, yêu cầu cao hơn về phân tích, thường cần ít nhất hai ý rõ ràng, có diễn giải cụ thể. Trong khi đó, mức “vận dụng” cho phép học sinh thể hiện quan điểm cá nhân, nhưng vẫn phải đảm bảo bố cục, logic và cách trình bày.
Việc nhận diện đúng yêu cầu từng dạng câu hỏi sẽ giúp học sinh tránh mất điểm đáng tiếc, đồng thời tối ưu hóa thời gian làm bài.
Ở phần viết, học sinh cần đặc biệt lưu ý đến yêu cầu về dung lượng, hình thức và diễn đạt. Một bài văn nghị luận xã hội hoàn chỉnh phải có đủ ba phần là mở bài, thân bài và kết bài, trong đó nêu rõ vấn đề, triển khai luận điểm bằng lý lẽ và dẫn chứng thuyết phục.
Với dạng nghị luận về một vấn đề đời sống, học sinh có thể lựa chọn cách tiếp cận đồng tình hoặc phản đối, từ đó phân tích, mở rộng và đề xuất giải pháp. Đối với dạng nghị luận về vấn đề cần giải quyết, bài viết cần đi sâu vào thực trạng, nguyên nhân, tác hại và đặc biệt là giải pháp, trong đó nhấn mạnh vai trò của học sinh.
Việc xuất hiện dạng bài nghị luận xã hội được xem là một lợi thế, bởi đây là nội dung gần gũi, cho phép học sinh bộc lộ suy nghĩ cá nhân. Tuy nhiên, để đạt điểm cao, các em cần nắm chắc cách triển khai và tránh sa đà vào cảm tính.
Theo thầy Bảo Khôi, ngoài việc củng cố kiến thức và kỹ năng, học sinh cần chủ động luyện tập với các đề thi tham khảo bám sát cấu trúc của Sở GD-ĐT. Đây là cách hiệu quả để làm quen áp lực thời gian, rèn kỹ năng trình bày và tích lũy kinh nghiệm thực tế.
Quá trình luyện đề cũng giúp học sinh nhận diện điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để kịp thời điều chỉnh trước kỳ thi. “Trong giai đoạn nước rút, sự chủ động, kỷ luật và chiến lược ôn tập hợp lý sẽ là yếu tố quyết định giúp học sinh tự tin bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10, một cột mốc quan trọng trong hành trình học tập”, thầy Khôi nói.
Theo Lê Huyền/ Vietnamnet