Một trong những diễn biến khiến cộng đồng du học sinh và lao động quốc tế đang lo lắng nhất là chỉ thị mới của Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) liên quan đến quy trình xin thẻ xanh.
Ngày 22/5/2026, USCIS công bố bản ghi nhớ chính sách mới, trong đó nhấn mạnh rằng người nước ngoài đang ở Mỹ bằng các loại visa tạm thời như F-1 (du học sinh), H-1B (lao động tay nghề cao), L-1 (chuyển công tác nội bộ) hay thậm chí visa du lịch B-1/B-2 “về nguyên tắc” phải quay trở lại quốc gia của mình để nộp hồ sơ xin định cư thông qua lãnh sự quán Mỹ ở nước ngoài, thay vì chuyển đổi tình trạng cư trú ngay tại Mỹ như trước đây.
Trong khuôn viên Đại học Harvard
Trong nhiều thập niên qua, cơ chế phổ biến nhất đối với du học sinh quốc tế là “Adjustment of Status” (điều chỉnh tình trạng cư trú) — tức người đang sống và làm việc hợp pháp tại Mỹ có thể nộp hồ sơ xin thẻ xanh mà không cần rời khỏi nước này. Tuy nhiên, USCIS hiện cho rằng cơ chế này chỉ nên được xem là “ngoại lệ đặc biệt”, thay vì con đường mặc định như trước.
Phát ngôn viên Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ - Zach Kahler tuyên bố: “Người nước ngoài đến Mỹ bằng visa tạm thời phải rời đi khi mục đích lưu trú kết thúc. Việc ở Mỹ không nên trở thành bước đầu tiên trong quy trình xin thẻ xanh”.
Du học sinh chịu ảnh hưởng ra sao?
Đối với du học sinh quốc tế, thay đổi này có thể tạo ra cú sốc lớn trong kế hoạch định cư. Trước nay, đa phần du học sinh quốc tế xem nước Mỹ là điểm đến không chỉ để học tập mà còn để định cư lâu dài. Con đường quen thuộc thường được hình dung theo lộ trình là: du học bằng visa F-1 rồi ở lại làm việc theo diện OPT (chương trình cho phép du học sinh quốc tế tại Mỹ ở lại làm việc tạm thời sau tốt nghiệp), tiếp theo là xin visa lao động H-1B và xin điều chỉnh tình trạng cư trú (Adjustment of Status) để nhận thẻ xanh (Green Card).
Nếu chính sách mới được áp dụng rộng rãi, người xin thẻ xanh có thể phải rời Mỹ để phỏng vấn tại lãnh sự quán ở quê nhà, đối mặt nguy cơ bị từ chối visa quay lại Mỹ, hoặc gián đoạn công việc và hợp đồng lao động, thậm chí mất tình trạng cư trú nếu quy trình kéo dài hoặc phát sinh vấn đề hành chính.
Đặc biệt với du học sinh đang làm việc theo OPT hoặc STEM OPT, đây được xem là giai đoạn nhạy cảm nhất vì họ phụ thuộc hoàn toàn vào thời hạn visa và giấy phép lao động. Chỉ cần quy trình bị chậm hoặc phát sinh lỗi hồ sơ, họ có thể buộc phải rời Mỹ ngay cả khi đã có việc làm ổn định.
Nỗi lo lớn nhất: “Ra khỏi Mỹ rồi không quay lại được”
Điều khiến nhiều người lo ngại không chỉ là việc phải bay về nước để làm thủ tục, mà là nguy cơ không thể quay trở lại Mỹ sau khi rời đi.
Trong thực tế, quá trình “consular processing” (xử lý hồ sơ qua lãnh sự quán) có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí lâu hơn nếu hồ sơ bị yêu cầu bổ sung hoặc rơi vào diện kiểm tra an ninh bổ sung. Một số luật sư di trú cảnh báo rằng quy định mới có thể khiến nhiều lao động tay nghề cao bị “kẹt” ngoài nước Mỹ trong thời gian dài.
Không ít chuyên gia cho rằng chính sách này sẽ ảnh hưởng mạnh tới các ngành đang phụ thuộc vào lao động quốc tế như công nghệ, nghiên cứu, y tế và kỹ thuật. Những tập đoàn vốn tuyển nhiều du học sinh quốc tế cũng có thể dè dặt hơn trong việc bảo lãnh visa do quy trình ngày càng phức tạp và thiếu ổn định.
Có thể đối mặt kiện tụng
Ngay sau khi USCIS công bố chỉ thị mới, nhiều luật sư và tổ chức bảo vệ người nhập cư cho biết họ đang chuẩn bị các vụ kiện nhằm phản đối chính sách này. Các chuyên gia pháp lý lập luận rằng việc hạn chế Adjustment of Status đi ngược với thông lệ nhiều thập niên và có thể gây xáo trộn lớn cho hàng triệu người đang cư trú hợp pháp tại Mỹ.
Một số ý kiến cũng cho rằng chính sách mới phản ánh xu hướng siết nhập cư mạnh hơn của chính quyền Mỹ trong giai đoạn gần đây, bao gồm tăng kiểm tra visa, siết phỏng vấn trực tiếp và tăng rà soát hồ sơ đối với sinh viên quốc tế.
“Giấc mơ Mỹ” đang thay đổi
Trong tình hình mới, nhiều chuyên gia giáo dục nhận định du học sinh cần thay đổi tư duy khi lựa chọn Mỹ. Nếu trước đây việc học tập tại Mỹ thường gắn liền với kỳ vọng định cư lâu dài, thì hiện nay cơ hội đó đã trở nên khó đoán hơn rất nhiều.
Mỹ vẫn là quốc gia có hệ thống đại học và thị trường việc làm hàng đầu thế giới nhờ chất lượng đào tạo, cơ hội nghiên cứu và môi trường làm việc quốc tế. Nhưng con đường từ visa du học tới thẻ xanh giờ đây không còn là lộ trình “mặc định”, mà trở thành hành trình nhiều rủi ro, phụ thuộc vào chính sách nhập cư thay đổi liên tục và cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Vì thế du học sinh cần thực tế hơn khi lập kế hoạch tương lai nếu vẫn muốn du học Mỹ. Thay vì chỉ tập trung vào “ở lại bằng mọi giá”, du học sinh nên chuyển hướng sang chiến lược linh hoạt hơn: tích lũy kinh nghiệm quốc tế, mở rộng cơ hội nghề nghiệp toàn cầu và chuẩn bị phương án quay về nước hoặc chuyển sang quốc gia khác nếu cần.
Châu Khang Hạ