Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên theo hướng thu gọn đầu mối, chấm dứt tình trạng đào tạo sư phạm ở các trường không phải là trường sư phạm, đồng thời xây dựng đề án phát triển, nâng cao chất lượng các trường sư phạm.
Đây là một trong những định hướng đáng chú ý tại Thông báo số 500/TB-VPCP về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tại cuộc họp về các nhiệm vụ, giải pháp giải quyết căn bản tình trạng thừa, thiếu giáo viên gắn với nâng cao chất lượng đào tạo sư phạm.
Ảnh: AI
Chấm dứt đào tạo sư phạm ở các trường không phải trường sư phạm
Theo kết luận, Bộ GD-ĐT trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt tiếp tục rà soát, sắp xếp mạng lưới các cơ sở đào tạo giáo viên theo hướng thu gọn đầu mối, đồng thời chấm dứt tình trạng đào tạo sư phạm ở các trường không phải là trường sư phạm, kém chất lượng.
Thay vì đào tạo dàn trải, định hướng mới là tập trung nguồn lực phát triển một số trường đại học sư phạm trọng điểm, với các tiêu chuẩn, tiêu chí rõ ràng và được đầu tư bài bản. Những trường này được yêu cầu phát triển dựa trên ba trụ cột gồm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ.
Cùng với việc sắp xếp lại mạng lưới, chất lượng đào tạo giáo viên cũng được đặt yêu cầu chuẩn hóa trên toàn hệ thống. Bộ GD-ĐT được giao rà soát, chuẩn hóa chương trình và chuẩn đầu ra đào tạo giáo viên theo hướng áp dụng chung, có tính bắt buộc, nhằm xóa bỏ sự chênh lệch chất lượng giữa các cơ sở đào tạo sư phạm.
Sinh viên tốt nghiệp phải đáp ứng thực chất yêu cầu của nghề giáo viên, trong đó chú trọng phẩm chất, đạo đức, ý thức trách nhiệm và liêm chính nghề nghiệp; năng lực chuyên môn, phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá; kỹ năng quản lý lớp học, tâm lý học sinh; năng lực số, ứng dụng AI. Đặc biệt, thời lượng và chất lượng thực hành sư phạm phải được tăng cường.
Định hướng này cũng đặt ra yêu cầu thay đổi cách tuyển chọn người vào ngành sư phạm. Cơ chế tuyển sinh sẽ được nghiên cứu theo hướng bổ sung đánh giá năng lực nghề nghiệp và yếu tố tâm lý sư phạm ngay từ đầu vào. Trong khi đó, khâu đánh giá đầu ra sẽ được siết chặt hơn, lấy năng lực thực tế của sinh viên sau tốt nghiệp làm một tiêu chí đánh giá cơ sở đào tạo.
Như vậy, trọng tâm không chỉ nằm ở việc thu gọn số lượng cơ sở đào tạo giáo viên mà còn hướng tới thay đổi cách đánh giá chất lượng đào tạo. Các trường không chỉ được xem xét qua số lượng tiến sĩ hay chương trình được kiểm định, mà phải chứng minh chất lượng thông qua năng lực thực tế của sinh viên sau khi ra trường.
Xây dựng đề án phát triển các trường sư phạm
Song song với việc sắp xếp mạng lưới, Bộ GD-ĐT được giao chủ trì xây dựng Đề án Phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo các trường sư phạm, dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ trong quý IV-2026.
Theo yêu cầu, đề án phải xác định cụ thể số lượng cơ sở được đầu tư trọng điểm, các dự án, công trình, phòng thí nghiệm, tổng mức đầu tư và nguồn vốn, cơ chế tài chính, chính sách phát triển đội ngũ giảng viên, sản phẩm đầu ra cũng như thời hạn hoàn thành.
Việc đầu tư cho các trường sư phạm trọng điểm được đặt trong định hướng tập trung nguồn lực, thay vì phân bổ bình quân. Bộ GD-ĐT được yêu cầu phối hợp với Bộ Tài chính rà soát toàn diện cơ chế tài chính đối với các trường sư phạm, trong đó làm rõ những vấn đề liên quan đến học phí, ngân sách nhà nước hỗ trợ, tự chủ tài chính, chính sách tiền lương, phụ cấp, thu nhập giảng viên và đầu tư nghiên cứu.
Nguồn lực nhà nước được định hướng bảo đảm cho nhiệm vụ đào tạo giáo viên, tạo điều kiện thu hút và giữ giảng viên chất lượng cao, đồng thời gắn đầu tư ngân sách với kết quả và chất lượng đào tạo. Việc đầu tư cũng được yêu cầu tập trung cho các cơ sở và nhiệm vụ trọng điểm, không phân bổ bình quân.
Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính và các cơ sở đào tạo sư phạm xây dựng danh mục đầu tư trọng điểm về khoa học, công nghệ. Các hạng mục được ưu tiên gồm phòng thí nghiệm, hạ tầng dùng chung và những nhiệm vụ nghiên cứu có sản phẩm chuyển giao trực tiếp cho các cơ sở giáo dục.
Một nội dung khác của đề án là phát triển đội ngũ giảng viên. Bộ Nội vụ được giao phối hợp với Bộ GD-ĐT và Bộ Tài chính nghiên cứu, rà soát, đề xuất hoàn thiện chính sách tiền lương, phụ cấp và đãi ngộ đối với đội ngũ giảng viên trực tiếp đào tạo giáo viên, bảo đảm tương xứng với vai trò đào tạo người thầy.
Bộ Tài chính cũng được giao phối hợp xây dựng phương án đổi mới cơ chế tài chính đối với các trường sư phạm, nghiên cứu bổ sung chính sách tín dụng sinh viên dành cho sinh viên sư phạm và đổi mới cơ chế tài chính, chi ngân sách nhà nước cho các trường sư phạm phù hợp yêu cầu thực tiễn.
Cùng với đầu tư cho các trường trọng điểm, các cơ sở đào tạo giáo viên phải chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu thực tế. Các trường được yêu cầu phối hợp với địa phương xác định nhu cầu, ưu tiên những môn học, cấp học và địa bàn đang thiếu giáo viên kéo dài, khó tuyển dụng. Đào tạo cũng phải gắn với những yêu cầu mới của giáo dục phổ thông như chuyển đổi số, STEM, ngoại ngữ và việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông.
Thực hành sư phạm sẽ được đặt ở vị trí trọng tâm hơn thông qua việc tăng cường liên kết giữa trường phổ thông và trường đào tạo giáo viên. Đồng thời, các cơ sở đào tạo phải xây dựng hệ thống dữ liệu theo dõi sinh viên sau tốt nghiệp, chịu trách nhiệm về chất lượng đào tạo, tỷ lệ vào nghề và khả năng đáp ứng yêu cầu thực tế.
Theo kế hoạch, Đề án Phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo các trường sư phạm sẽ được hoàn thiện và trình Thủ tướng trong quý IV-2026. Đây sẽ là cơ sở để xác định rõ những trường được đầu tư trọng điểm, quy mô và nguồn lực đầu tư, đồng thời đặt ra yêu cầu cụ thể về chất lượng đào tạo, đội ngũ giảng viên, nghiên cứu khoa học và sản phẩm đầu ra của các trường sư phạm.