Việc Chính phủ hành Nghị định 179/2026/NĐ-CP ngày 20/5/2026 về chính sách học bổng dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đang được giới chuyên gia và các trường đại học đánh giá là bước đi mang tính đột phá trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Không chỉ hỗ trợ tài chính cho người học, chính sách này còn được kỳ vọng tạo “cú hích” lớn để thu hút học sinh giỏi vào các lĩnh vực nền tảng của quốc gia trong tình hình cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt.
Theo Nghị định 179, sinh viên thuộc các ngành ưu tiên có thể nhận học bổng từ 3,7 đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng; học viên cao học được hỗ trợ từ 5,5 đến 7,4 triệu đồng; nghiên cứu sinh tiến sĩ có thể nhận tối đa 8,4 triệu đồng/tháng. Tổng mức hỗ trợ dao động từ 37 đến 84 triệu đồng mỗi năm tùy bậc học và chương trình đào tạo. Chính sách áp dụng xuyên suốt từ trình độ đại học đến tiến sĩ, tạo nên hệ thống hỗ trợ dài hạn cho người học STEM và các ngành công nghệ chiến lược.
Ảnh: fptshop
Theo PGS.TS Cao Danh Chính, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh, đây là lần đầu tiên Chính phủ ban hành một chính sách hỗ trợ quy mô lớn dành riêng cho người học các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Theo ông, trường hiện đào tạo nhiều ngành thuộc nhóm ưu tiên như cơ khí, cơ kỹ thuật, công nghệ bán dẫn, tự động hóa… vốn là các ngành thế mạnh nhưng chưa thực sự thu hút được nhiều học sinh giỏi. Việc có thêm học bổng từ ngân sách nhà nước sẽ góp phần nâng chất lượng đầu vào, đồng thời tạo động lực để sinh viên yên tâm theo học các ngành kỹ thuật vốn có cường độ đào tạo cao.
“Trước đây sinh viên chủ yếu nhận học bổng hoặc hỗ trợ học phí từ nhà trường và doanh nghiệp. Nay, với Nghị định 179, người học được hưởng chính sách ở tầm quốc gia với cơ chế hỗ trợ bài bản và dài hạn hơn”, PGS.TS Cao Danh Chính nhận định.
Không chỉ hấp dẫn ở mức hỗ trợ, Nghị định 179 còn được đánh giá cao bởi cơ chế “đầu tư có chọn lọc”. Người học muốn nhận học bổng phải đáp ứng các tiêu chí khá cao về đầu vào và kết quả học tập trong quá trình đào tạo. Với thí sinh xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, điều kiện là điểm tổ hợp xét tuyển đạt từ 22,5 điểm trở lên và thuộc nhóm 30% có điểm trúng tuyển cao nhất của ngành học.
Trong quá trình học tập, sinh viên cũng phải duy trì kết quả học tập, số tín chỉ tích lũy và rèn luyện theo quy định; nếu bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên sẽ không tiếp tục được hưởng học bổng.
Theo nhiều chuyên gia, cơ chế này không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn tạo môi trường cạnh tranh tích cực, khuyến khích người học duy trì động lực học tập, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
PGS.TS Phan Anh Cang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long đánh giá, Nghị định 179 thể hiện rõ quan điểm của Chính phủ về việc đầu tư cho nguồn nhân lực khoa học – công nghệ trong dài hạn.
“Đây không đơn thuần là chính sách an sinh mà là chính sách đầu tư cho tương lai. Muốn phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo thì phải bắt đầu từ con người và phải có cơ chế đủ hấp dẫn để người học yên tâm theo đuổi các ngành nền tảng”, ông nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo các trường đại học, chính sách mới sẽ góp phần định hướng lại dòng chảy nguồn nhân lực vào các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược – những lĩnh vực từng gặp khó trong tuyển sinh do áp lực học tập lớn và cơ hội nghề nghiệp chưa thực sự hấp dẫn như các ngành “hot” khác.
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM cũng cho rằng, mức hỗ trợ 37 – 55 triệu đồng/năm đủ để sinh viên trang trải phần lớn chi phí học tập tại nhiều trường công lập. Nếu kết hợp thêm học bổng của trường hoặc doanh nghiệp, người học có thể giảm đáng kể áp lực tài chính trong suốt khóa học.
Một điểm được nhiều chuyên gia đánh giá tích cực là học bổng không ràng buộc người học phải làm việc trong nước sau tốt nghiệp. Theo TS Nguyễn Trung Nhân, đây là tư duy mở, tạo tâm lý thoải mái cho người học, đồng thời thể hiện niềm tin vào khả năng đóng góp của nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước trong dài hạn.
Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp FDI đang đầu tư mạnh vào các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, tự động hóa và sản xuất thông minh tại Việt Nam, nhu cầu nhân lực kỹ thuật chất lượng cao ngày càng lớn. Điều này cũng buộc các trường đại học phải đẩy mạnh đổi mới chương trình đào tạo theo hướng gắn với năng lực số, kỹ năng thực hành và tư duy đổi mới sáng tạo.
Nhiều cơ sở giáo dục đại học cho biết sẽ rà soát chương trình đào tạo, tăng cường đầu tư phòng thí nghiệm, học liệu số, phát triển mô hình “đại học số” và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp để tận dụng cơ hội từ Nghị định 179.
Trước đó, Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định 29/2025/QĐ-TTg về chính sách tín dụng đối với học sinh, sinh viên học các ngành STEM, cho phép vay tối đa 5 triệu đồng/tháng để trang trải học phí và sinh hoạt phí. Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa chính sách học bổng và tín dụng ưu đãi đang tạo nên “hệ sinh thái hỗ trợ” tương đối toàn diện cho người học khoa học – công nghệ.
Nhiều ý kiến nhận định, nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, Nghị định 179 sẽ không chỉ giúp nâng chất lượng tuyển sinh ở các trường kỹ thuật mà còn góp phần hình thành đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và nhà khoa học trình độ cao – lực lượng then chốt trong quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.
Thanh Xuân (tổng hợp)