Sáng nay 4/4/2026, tại trường THPT Nguyễn Tất Thành (phường Bình Phú, TP.HCM), chương trình tư vấn hướng nghiệp tuyển sinh “Cùng bạn định hướng tương lai” năm 2026 do Trung tâm Phát triển giáo dục và đào tạo phía Nam – Bộ GD – ĐT phối hợp với Trang thông tin điện tử tuyensinhhuongnghiep.vn tổ chức diễn ra sôi nổi với sự thay đổi rõ rệt trong tư duy chọn ngành của học sinh.
Thay vì chỉ quan tâm đến điểm chuẩn hay khả năng trúng tuyển, nhiều bạn đã bắt đầu đặt những câu hỏi “xoáy” vào bản chất ngành học, nội dung đào tạo và cơ hội phát triển lâu dài. Điều này phản ánh sự trưởng thành trong nhận thức cũng như nhu cầu được hiểu sâu, hiểu đúng trước khi đưa ra quyết định quan trọng.
Khi học sinh không còn “hỏi điểm” mà đi tìm bản chất ngành nghề
Không còn những câu hỏi quen thuộc kiểu “bao nhiêu điểm thì đậu?”, “ngành này lấy bao nhiêu điểm chuẩn?”, mà thay vào đó là những băn khoăn rất thật, rất sâu: học gì, làm gì, phù hợp với ai, và tương lai sẽ ra sao. Sự chuyển dịch này cho thấy một thế hệ học sinh đang dần thay đổi tư duy – từ chọn trường sang chọn nghề, từ chạy theo điểm số sang tìm hiểu bản chất ngành học.
Tại chương trình, ThS Hoàng Thanh Tú – Phó Trưởng phòng Thông tin - Truyền thông, trường ĐH Khoa học Tự nhiên – ĐH Quốc gia TP.HCM đã chia sẻ về phương thức xét tuyển kết hợp – một điểm mới giúp thí sinh có nhiều cơ hội hơn khi có thể sử dụng linh hoạt điểm thi THPT, học bạ và điểm đánh giá năng lực. Cách tiếp cận này không chỉ giảm áp lực thi cử mà còn cho thấy các trường đang dần chuyển sang đánh giá toàn diện năng lực người học, thay vì chỉ dựa vào một kỳ thi duy nhất.
Không chỉ dừng lại ở tuyển sinh, nội dung đào tạo cũng là điều học sinh quan tâm sâu sắc. Những câu hỏi về ngành Hóa học, Kỹ thuật vật liệu hay Công nghệ kỹ thuật đã đi thẳng vào thực tế học gì, làm gì và phù hợp với ai. PGS.TS Nguyễn Đình Tuyên – Phó Trưởng phòng Đào tạo, trường Đại Bách khoa – ĐH Quốc gia TP.HCM khẳng định rằng các ngành kỹ thuật không còn là “lãnh địa riêng” của nam giới, khi số lượng nữ sinh ngày càng tăng và có nhiều lợi thế trong học tập cũng như nghề nghiệp. Điều này góp phần phá bỏ định kiến và mở rộng cơ hội cho người học.
Ở khối ngành công nghệ trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, nhiều học sinh cũng bày tỏ lo lắng về nguy cơ bị AI thay thế. Tuy nhiên, ThS Huỳnh Vũ Chi - Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn Tuyển sinh, Trường ĐH Kinh tế - Tài chính Tp.HCM (UEF) cho rằng AI không thể thay thế hoàn toàn con người, đặc biệt ở những ngành cần yếu tố cảm xúc và tư duy như quản trị nhân lực. Thay vào đó, các chương trình đào tạo đang chủ động tích hợp AI như một công cụ hỗ trợ, giúp sinh viên thích nghi tốt hơn với thị trường lao động.
Cùng quan điểm, ThS Nguyễn Quang Vinh – Đại diện trường ĐH Quốc tế - ĐH Quốc gia TP.HCM mang đến góc nhìn tích cực khi cho rằng các ngành như kỹ thuật điện tử viễn thông không những không bị đào thải mà còn là nền tảng để phát triển AI. Chương trình học bằng tiếng Anh, cơ hội trao đổi quốc tế và định hướng kỹ sư toàn cầu của trường là những điểm thu hút lớn đối với học sinh.
Không dừng lại ở lĩnh vực công nghệ, câu hỏi của em Thảo Vy về yêu cầu đầu vào tiếng Anh của nhóm ngành ngôn ngữ Anh tại Trường Đại học Quốc tế – ĐHQG-HCM tiếp tục làm rõ một vấn đề mà nhiều học sinh quan tâm: liệu mình có đủ khả năng theo học các chương trình quốc tế?
ThS Nguyễn Quang Vinh khẳng định rằng thí sinh không bắt buộc phải có chứng chỉ tiếng Anh khi xét tuyển. Sau khi trúng tuyển, sinh viên sẽ được kiểm tra trình độ và học các lớp tăng cường phù hợp. Điều này giúp mở rộng cơ hội cho những bạn chưa tự tin về ngoại ngữ nhưng có mong muốn học tập trong môi trường quốc tế.
Đặc biệt, Trường Đại học Quốc tế cung cấp nhiều chương trình linh hoạt như học hoàn toàn trong nước hoặc liên kết quốc tế (4-0, 3-1, 2-2). Với các chương trình liên kết, sinh viên cần đạt IELTS 5.5 trong năm đầu tiên – một yêu cầu mang tính định hướng, giúp người học chuẩn bị tốt hơn cho môi trường toàn cầu. Bên cạnh đó, phương thức xét tuyển tổng hợp với nhiều thành phần như điểm thi, học bạ và điểm đánh giá năng lực cũng cho thấy cách tiếp cận toàn diện trong tuyển sinh.
Với khối ngành kinh tế, em Nguyễn Hòa Lộc – học sinh lớp 12A1 đã đặt một câu hỏi rất tiêu biểu cho xu hướng này khi quan tâm đến ngành quản trị kinh doanh tại Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) không chỉ ở điểm chuẩn mà ở học bổng và chương trình đào tạo. Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng lại phản ánh rõ ràng nhu cầu của học sinh hiện nay: muốn hiểu toàn diện trước khi lựa chọn.
Trả lời câu hỏi, ThS Huỳnh Vũ Chi cho biết đây là trường đào tạo song ngữ đa ngành với thế mạnh ở các lĩnh vực kinh tế, quản trị, tài chính, truyền thông, công nghệ và nhiều ngành khác. Năm 2026, trường tuyển sinh 38 ngành với chương trình song ngữ và 4 chương trình tài năng học hoàn toàn bằng tiếng Anh. Đáng chú ý, nhà trường áp dụng 4 phương thức xét tuyển gồm: điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm đánh giá năng lực của ĐHQG-HCM, học bạ và kỳ thi VSAT – một kỳ thi mà UEF cũng là đơn vị tổ chức.
Không chỉ linh hoạt trong tuyển sinh, chính sách học bổng của trường cũng được xem là điểm nhấn. Từ học bổng tuyển sinh (25% – 100%), học bổng doanh nghiệp (35% – 50% toàn khóa), đến học bổng tài năng hay học bổng gia đình, tất cả đều mở ra cơ hội cho nhiều đối tượng khác nhau. Điều này cho thấy các trường đại học ngày càng chú trọng đến việc hỗ trợ tài chính, giúp học sinh yên tâm theo đuổi ngành học.
Về chương trình đào tạo, ngành quản trị kinh doanh tại UEF kéo dài 4 năm, trong đó 2 năm đầu tập trung vào kiến thức nền tảng và tiếng Anh, trước khi đi sâu vào chuyên ngành. Sinh viên được trang bị kiến thức toàn diện về vận hành doanh nghiệp – từ nhân sự, marketing, tài chính đến quản trị rủi ro. Quan trọng hơn, chương trình hướng đến việc giúp sinh viên có thể làm việc ở nhiều vị trí khác nhau sau khi tốt nghiệp, từ doanh nghiệp đến ngân hàng hay thậm chí là giảng dạy.
Một trong những điểm nổi bật của chương trình là các câu hỏi mang tính liên ngành. Em Nguyễn Hồ Phụng Tiên đã đặt vấn đề về ngành hệ thống thông tin quản lý tại Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM – một ngành kết hợp giữa công nghệ và kinh tế. Đây cũng là minh chứng cho xu hướng đào tạo hiện nay: không còn ranh giới rõ ràng giữa các lĩnh vực, mà thay vào đó là sự giao thoa, tích hợp.
Theo ThS Ngô Thị Xuân – Phó trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông, trường ĐH Ngân hàng TP.HCM, ngành này bao gồm hai khối kiến thức chính: công nghệ (Python, dữ liệu lớn, blockchain, AI) và quản lý (vận hành trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng). Điều này đòi hỏi người học không chỉ có tư duy logic mà còn phải linh hoạt, thích nghi với sự thay đổi. Đáng chú ý, việc không bắt buộc chứng chỉ tin học đầu vào giúp giảm áp lực ban đầu, trong khi các kỳ kiểm tra sau đó sẽ đảm bảo sinh viên đạt chuẩn.
Khi so sánh giữa ngành hệ thống thông tin quản lý và tài chính ngân hàng, câu trả lời không nằm ở việc ngành nào “tốt hơn”, mà ở việc ngành nào phù hợp hơn với bản thân. Nếu yêu thích công nghệ, sáng tạo, thích ứng nhanh, ngành hệ thống thông tin quản lý là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nếu quan tâm đến dòng tiền, tài chính và mong muốn làm việc trong lĩnh vực ngân hàng, thì tài chính ngân hàng là hướng đi rõ ràng hơn.
Không chỉ các trường đại học, khối cao đẳng cũng mang đến nhiều lựa chọn thiết thực. Câu hỏi của em Tâm Như về ngành Dịch vụ thương mại hàng không tại Cao đẳng Bách Khoa Bách Việt đã mở ra một góc nhìn mới về những ngành nghề đang “khát” nhân lực.
TS Trần Mạnh Thành – Hiệu trưởng, trường CĐ Bách Khoa Bách Việt chia sẻ, ngành này đào tạo theo 3 hướng: khai thác mặt đất, kinh doanh dịch vụ và điều phối chuyến bay. Với sự phát triển của các dự án lớn như sân bay Long Thành, nhu cầu nhân lực trong ngành hàng không là rất lớn. Đặc biệt, quan niệm “phải có ngoại hình mới học được ngành hàng không” cũng được làm rõ là chưa chính xác. Điều quan trọng vẫn là năng lực và sự phù hợp.
Bên cạnh đó, các ngành mang tính ứng dụng cao như Điều dưỡng hay công nghệ ô tô cũng nhận được sự quan tâm. TS Trần Mạnh Thành cho biết sinh viên ngành Điều dưỡng có cơ hội việc làm rất lớn, thậm chí được tuyển dụng ngay sau khi thực tập tại trường.
Ở lĩnh vực sáng tạo, ngành truyền thông đa phương tiện tại Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) tiếp tục thu hút sự quan tâm của học sinh. Đại diện nhà trường nhấn mạnh phương pháp đào tạo theo hướng ứng dụng: sinh viên được tiếp cận doanh nghiệp từ năm đầu, tham gia sản xuất sản phẩm thực tế và thực tập từ năm 3.
Đáng chú ý, sinh viên ngành này đã tự tổ chức hơn 1.000 sự kiện trong một năm – một con số cho thấy mức độ thực hành cao. Bên cạnh đó, các ngày hội việc làm giúp sinh viên tiếp cận doanh nghiệp và có cơ hội việc làm ngay từ khi còn đang học. Về tuyển sinh, HUTECH cũng áp dụng 4 phương thức quen thuộc, đồng thời chấp nhận quy đổi từ các chứng chỉ quốc tế như SAT, ACT.
Nhìn tổng thể, có thể thấy điểm chung của các chương trình đào tạo hiện nay là sự linh hoạt, thực tiễn và gắn liền với nhu cầu thị trường. Các trường không chỉ đào tạo kiến thức mà còn chú trọng kỹ năng, trải nghiệm và khả năng thích nghi – những yếu tố then chốt trong thời đại công nghệ.
Quan trọng hơn, các câu hỏi của học sinh đã cho thấy một sự thay đổi tích cực: các em không còn bị động chờ thông tin mà chủ động tìm hiểu, đặt vấn đề và phản biện. Từ việc hỏi về học bổng, chương trình đào tạo, đến việc so sánh ngành nghề và lo lắng về tương lai, tất cả đều thể hiện một tinh thần cầu thị và nghiêm túc.
Có thể nói, buổi tư vấn hướng nghiệp tuyển sinh “Cùng bạn quyết định tương lai” hôm nay không chỉ là nơi cung cấp thông tin mà còn là hành trình giúp học sinh hiểu mình, hiểu nghề và hiểu xã hội. Khi học sinh không còn “hỏi điểm” mà bắt đầu “hỏi nghề”, đó chính là dấu hiệu của một thế hệ biết suy nghĩ, biết lựa chọn và sẵn sàng chịu trách nhiệm với tương lai của mình.
Và có lẽ, điều giá trị nhất mà các chương trình tư vấn mang lại không phải là câu trả lời, mà là cách đặt câu hỏi. Bởi khi biết hỏi đúng, mỗi học sinh đã đi được nửa chặng đường trên hành trình tìm kiếm con đường phù hợp cho chính mình.
Thanh Xuân