Tháng 5 vừa qua, Phó thủ tướng Lê Thành Long ký Quyết định phê duyệt Đề án "Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035". Mục tiêu của đề án nhằm đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực phục vụ chương trình phát triển điện hạt nhân của VN. Đặc biệt là đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực phục vụ nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.
Cụ thể, từ nay đến năm 2030, Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 cần tổng số khoảng 3.900 người, trong đó trình độ ĐH (kỹ sư, cử nhân) là 2.070 người, trình độ CĐ là 1.830 người. Số lượng nhân lực có trình độ ĐH được đào tạo mới ở nước ngoài là 670 người.
Trước mắt, Chính phủ lựa chọn 11 cơ sở đào tạo tham gia đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, gồm ĐH Bách khoa Hà Nội, Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), Trường ĐH Điện lực, Trường ĐH Đà Lạt, Viện Năng lượng nguyên tử VN (Bộ KH-CN), Trường ĐH Bách khoa (ĐH Đà Nẵng), Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), Trường ĐH Xây dựng Hà Nội, Trường CĐ Điện lực TP.HCM (Tổng công ty Điện lực miền Nam, Tập đoàn Điện lực VN), Trường CĐ Dầu khí VN (Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia VN).
Hiện nay, các ngành trực tiếp về hạt nhân như kỹ thuật hạt nhân và công nghệ hạt nhân chỉ đang được đào tạo tại hai trường ĐH Khoa học tự nhiên ĐH Quốc gia TP.HCM và ĐH Quốc gia Hà Nội, Trường ĐH Đà Lạt, Trường ĐH Điện lực và ĐH Bách khoa Hà Nội. Các trường ĐH và CĐ còn lại đào tạo các ngành phụ trợ như điện, cơ khí, điều khiển, tự động hóa...
Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Hiếu, Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa (ĐH Đà Nẵng), trường đang đào tạo nhiều ngành liên quan đến lĩnh vực điện hạt nhân như kỹ thuật điện - điện tử, kỹ thuật điều khiển và tự động hóa, kỹ thuật cơ khí, nhiệt - điện lạnh, cơ điện tử, kỹ thuật xây dựng..., đóng vai trò quan trọng trong thiết kế, vận hành, điều khiển và đảm bảo an toàn cho hệ thống nhà máy điện hạt nhân.
Tại Trường CĐ Điện lực TP.HCM, Hiệu trưởng Lê Trí Thiện cho biết thời gian qua trường vẫn đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp cho ngành vận hành nhà máy nhiệt điện, điện công nghiệp, công nghệ kỹ thuật điện - điện tử... "Trường CĐ Điện lực TP.HCM được Chính phủ giao 900 chỉ tiêu từ nay đến năm 2035. Chúng tôi đang chờ thông tin về chính sách và công nghệ mà nhà nước quyết định mua của nước ngoài để vận hành nhà máy, từ đó thiết kế chương trình đào tạo phù hợp và chắc chắn phải có các học phần về điện hạt nhân", ông Thiện cho hay.
Sinh viên ngành công nghệ kỹ thuật hạt nhân Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) - ẢNH: WEBSITE NHÀ TRƯỜNG
Xây dựng chính sách học phí, học bổng
Tiến sĩ Trần Hữu Duy, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Đà Lạt, chia sẻ năm 2011 Trường ĐH Đà Lạt là một trong 5 trường được chọn đào tạo phục vụ nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận. Tuy nhiên, đến năm 2016, Quốc hội ra nghị quyết tạm dừng dự án vì nhiều yếu tố khách quan, điều này ảnh hưởng lớn đến việc tuyển sinh các ngành kỹ thuật hạt nhân hay công nghệ kỹ thuật hạt nhân.
Theo ông Duy, với thông tin Chính phủ phê duyệt đề án về điện hạt nhân, năm nay sẽ có hiệu ứng tốt nhưng lại lo lắng về vấn đề tuyển sinh. "Trường đã chủ động tăng chỉ tiêu ngành kỹ thuật hạt nhân lên 60 và bổ sung chuyên ngành điện hạt nhân. Tuy nhiên, đây là năm đầu tiên thí sinh thi tốt nghiệp THPT theo chương trình giáo dục 2018, có thể thấy số lượng em chọn ngành vật lý không nhiều trong khi ngành này cần phải có nền tảng vật lý", tiến sĩ Duy nhận định.
Tuy nhiên, PGS-TS Nguyễn Hữu Hiếu cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay là sự e ngại của xã hội và người học về an toàn điện hạt nhân, do thiếu thông tin chính thống. "Ngoài ra, các nhà máy điện hạt nhân chưa xây dựng thực tế khiến việc đào tạo chưa thể gắn liền thực hành - thực nghiệm. Thiếu phòng mô phỏng, thiết bị huấn luyện chuyên sâu và học liệu chuyên ngành là trở ngại không nhỏ, cần được đầu tư đồng bộ trong giai đoạn tới", ông Hiếu nhìn nhận.
Ông Hiếu đề xuất thành lập các trung tâm mô phỏng điện hạt nhân quốc gia tại một số cơ sở đào tạo trọng điểm để sinh viên được tiếp cận hệ thống điều khiển, vận hành, và các tình huống giả lập của nhà máy điện hạt nhân. Bên cạnh đó, đào tạo theo mô hình tích hợp liên ngành; tăng cường hợp tác quốc tế để trao đổi giảng viên, nhập khẩu chương trình và đào tạo song bằng.
"Đặc biệt, cần sớm triển khai chính sách học bổng và cam kết việc làm. Sinh viên sau khi được đào tạo sẽ phục vụ tại nhà máy điện hạt nhân theo hợp đồng đặt hàng, đảm bảo đầu ra và tạo động lực tuyển sinh", PGS-TS Hiếu chia sẻ.
Theo Mỹ Quyên/ thanhnien.vn