Lệnh cấm điện thoại trong trường học hầu như không giúp học sinh đạt điểm cao hơn, cũng như có rất ít bằng chứng cho thấy nó có tác động đến tỷ lệ chuyên cần, sự tập trung trong lớp, theo báo cáo mới nhất.
Kết quả nghiên cứu với sự tham gia của hơn 43.000 trường THCS, THPT trên toàn nước Mỹ
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng lệnh cấm điện thoại cũng giúp giảm đáng kể hoạt động của điện thoại trong trường học, giúp học sinh bình an, khỏe mạnh (Well-being) hơn vào những năm tiếp theo dù thực tế năm đầu triển khai đã ghi nhận số vụ vi phạm nội quy gia tăng và chỉ số Well-being sụt giảm. Đây là thông tin sau khi quan sát các trường trong tối đa 3 năm từ lúc công bố lệnh cấm.
Kết quả được rút ra sau khi nhóm nghiên cứu đến từ các ĐH danh tiếng như Stanford, Duke và Pennsylvania thực hiện một cuộc nghiên cứu quy mô lớn với sự tham gia của hơn 43.000 trường THCS, THPT trên toàn nước Mỹ - trong đó có hơn 4.600 trường dùng túi khóa điện thoại. Nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng bao gồm đối sánh dữ liệu, khảo sát giáo viên cũng như phỏng vấn phụ huynh, học sinh.
Báo cáo sơ bộ đã được công bố ngày 4.5 bởi Cục Nghiên cứu kinh tế quốc gia Mỹ (NBER), song chưa trải qua quá trình bình duyệt.
Học sinh THPT sử dụng điện thoại trong giờ ngoại khóa - ẢNH: PEXELS
Thông tin thêm về tác động của lệnh cấm đến điểm số của học sinh, báo cáo cho biết có sự khác biệt giữa nhóm THCS và THPT. Theo đó, bậc THPT ghi nhận điểm toán của học sinh có sự tăng trưởng nhẹ, song được cho là còn khiêm tốn so với các biện pháp giáo dục khác. Còn với bậc THCS, lệnh cấm lại khiến điểm toán của các bạn giảm nhẹ. Với môn ngữ văn, điểm ở cả hai bậc học hầu như không chịu tác động gì.
"Các kết quả trên cho thấy tác động trung bình ở mức gần như bằng 0 có thể là do sự bù trừ giữa tác động tích cực ở bậc THPT và tiêu cực ở bậc THCS", báo cáo nêu.
Nghiên cứu còn ghi nhận việc cấm học sinh dùng điện thoại trong trường cũng không giúp cải thiện tình trạng bắt nạt trực tuyến.
Tuy nhiên, nhóm tác giả cũng nhìn nhận nghiên cứu còn một số hạn chế, như chỉ mới đánh giá tác động của lệnh cấm trong tối đa 3 năm chứ chưa xem xét dài hạn, hoặc chỉ tập trung vào mô hình cấm điện thoại suốt cả ngày học chứ chưa xét đến các hình thức hạn chế khác - như chỉ cấm trong giờ học hay cho phép linh hoạt sử dụng dựa trên yêu cầu của giáo viên. Đây là những dư địa cần tiếp tục nghiên cứu để làm rõ tác động của chính sách phổ biến này.
Hạn chế học sinh sử dụng điện thoại trong môi trường học đường là biện pháp giáo dục đã được triển khai từ nhiều thập kỷ qua, song mức độ thắt chặt và quy mô áp dụng đang ngày càng tăng cường kể từ sau dịch Covid-19. Chính sách xuất phát từ lo ngại việc liên tục tiếp cận các thiết bị kỹ thuật số, đặc biệt là điện thoại, có thể làm suy giảm kết quả học tập, khả năng tập trung cũng như sức khỏe tinh thần của học sinh.
Trong bối cảnh Việt Nam, Bộ GD-ĐT từ lâu đã không cho phép học sinh các khối lớp dùng điện thoại trong giờ học trừ trường hợp được giáo viên cho phép, tuy nhiên các bạn vẫn có thể sử dụng trong giờ ra chơi và các hoạt động ngoại khóa. Song từ năm 2025, TP.HCM và Hà Nội bắt đầu công bố biện pháp cứng rắn hơn khi hạn chế học sinh trường công dùng điện thoại cả trong giờ giải lao, ra chơi hoặc thu luôn điện thoại, cuối giờ học mới trả lại.
Vẫn còn những tín hiệu đáng khích lệ
Trả lời đài NPR, GS Thomas Dee, công tác tại Trường sau ĐH về giáo dục của ĐH Stanford và là đồng tác giả của báo cáo, chia sẻ các nhà hoạch định chính sách sẽ mắc sai lầm nếu xem kết quả nghiên cứu nêu trên là lý do né tránh việc hạn chế học sinh dùng điện thoại. Bởi giữa những kết luận trái chiều vẫn còn đó những tín hiệu đáng khích lệ, chẳng hạn như lệnh cấm thực sự giúp học sinh giảm thiểu dùng thiết bị công nghệ.
"Dễ hiểu vì sao mọi người hào hứng với lệnh cấm điện thoại, song cần phải nhìn nhận rằng việc xây dựng môi trường học đường không điện thoại một cách hiệu quả sẽ không hề đơn giản hay nhanh chóng. Trải nghiệm năm đầu có thể khá tiêu cực, nhưng các chỉ số cho thấy khi trường dần thích nghi với chính sách mới, những lợi ích thực sự mới bắt đầu phát huy", GS Dee chia sẻ.
GS Brian Jacob tại ĐH Michigan (Mỹ), một đồng tác giả khác, thì chia sẻ với tờ The Epoch Times rằng kết quả nghiên cứu đã gióng lên "hồi chuông cảnh tỉnh" cho chính sách hạn chế điện thoại trong trường học. Tuy vậy, ông nhìn nhận các trường phổ thông vẫn đang thử nghiệm những phương pháp khác nhau để rút kinh nghiệm cách triển khai tốt nhất. Thế nên, khả năng trong tương lai sẽ xuất hiện mô hình thực sự giúp cải thiện thành tích học tập.
Trước đó, nhiều nghiên cứu quy mô quốc gia về lệnh cấm điện thoại đưa ra các kết luận trái ngược. Chẳng hạn, một nghiên cứu ở Tây Ban Nha công bố vào năm 2022 cho thấy tình trạng bắt nạt qua mạng đã giảm đáng kể ở hai khu vực ban hành lệnh cấm điện thoại trong trường. Tại một trong những khu vực khảo sát, điểm môn toán và khoa học cũng tăng lên đáng kể.
Trong khi đó, một nghiên cứu gần đây ở Na Uy thông tin những học sinh nữ bị cấm dùng điện thoại ở trường trung học có điểm trung bình cao hơn. Nghiên cứu cũng cho thấy lệnh cấm "không có tác dụng" với điểm trung bình của nam sinh, có lẽ vì nữ sinh dành nhiều thời gian hơn cho điện thoại.
Theo Ngọc Long/ thanhnien.vn