Australia vừa công bố thay đổi lớn về chính sách visa du học, theo hướng hạn chế phần lớn sinh viên quốc tế đưa vợ/chồng, con cái sang cùng. Tuy nhiên, công dân các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam, vẫn được áp dụng với một số điều kiện đặc biệt.
Ngày 17/9, Bộ trưởng Nội vụ và Di trú Australia Tony Burke công bố một loạt cải cách chính sách di trú, trong đó có việc hạn chế người phụ thuộc đi cùng du học sinh quốc tế.
Theo ông Burke, Australia sẽ không còn cho phép phần lớn du học sinh đưa người thân sang theo cơ chế như trước. Chính sách này cũng áp dụng đối với một số trường hợp sử dụng visa sau tốt nghiệp.
Tuy nhiên, đây không phải lệnh cấm với tất cả du học sinh. Chính phủ Australia cho biết công dân các nước ASEAN và khu vực Thái Bình Dương vẫn được hưởng những điều kiện visa đặc biệt. Sinh viên theo học một số chương trình, trong đó có PhD, cũng thuộc nhóm ngoại lệ.
Điều này đặc biệt đáng chú ý với du học sinh Việt Nam, bởi Việt Nam là thành viên ASEAN. Dù vậy, việc thuộc ASEAN không đồng nghĩa mọi du học sinh Việt Nam đều mặc nhiên được đưa gia đình sang Australia. Điều kiện cụ thể vẫn cần chờ hướng dẫn triển khai.
Siết người phụ thuộc, giảm áp lực nhà ở
Trước đây, Student visa subclass 500 cho phép sinh viên đủ điều kiện đưa vợ/chồng hoặc bạn đời và con phụ thuộc dưới 18 tuổi sang Australia. Số lượng người đi cùng cũng không nhỏ. Theo số liệu được ABC dẫn lại, Australia đã cấp hơn 45.000 visa cho thành viên gia đình của sinh viên quốc tế trong năm qua.
Chính phủ Australia cho rằng việc kiểm soát nhóm này có liên quan đến áp lực nhà ở. Theo Bộ trưởng Burke, sinh viên có thể sử dụng nhà ở dành cho sinh viên, trong khi gia đình đi cùng thường phải thuê nhà trên thị trường chung, làm tăng nhu cầu đối với nguồn cung nhà ở.
Thay đổi về visa du học nằm trong kế hoạch rộng hơn nhằm giảm Net Overseas Migration (NOM - Di cư quốc tế ròng). Chính phủ Australia đặt mục tiêu NOM ở mức 245.000 trong năm tài chính hiện tại và giảm tiếp xuống 225.000 vào năm 2027-28. Chính sách mới cho thấy Australia đang tìm cách cân bằng giữa việc duy trì giáo dục quốc tế - một ngành mang lại nguồn thu lớn - với mục tiêu kiểm soát nhập cư và sức ép về nhà ở.
Các trường đại học Australia cũng bày tỏ lo ngại rằng việc hạn chế người thân đi cùng có thể khiến nước này kém hấp dẫn hơn đối với một bộ phận sinh viên quốc tế, đặc biệt là những người đã có gia đình.
Theo chính sách mới, những gia đình đã ở Australia sẽ không bị buộc phải tách khỏi nhau chỉ vì thay đổi quy định. Trọng tâm của chính sách là kiểm soát dòng người phụ thuộc trong các hồ sơ mới.
Du học sinh Việt Nam cần lưu ý gì?
Với Việt Nam, điểm quan trọng nhất là ngoại lệ dành cho ASEAN.
Bộ trưởng Tony Burke xác nhận công dân ASEAN và các nước Thái Bình Dương tiếp tục có những điều kiện visa đặc biệt cho phép người thân đi cùng trong một số trường hợp. Sinh viên PhD cũng nằm trong nhóm được hưởng cơ chế ngoại lệ.
Các gia đình Việt Nam cần chờ hướng dẫn cụ thể về bậc học, loại chương trình, người thân được đi cùng, điều kiện kèm theo và thời điểm áp dụng.
Ngoài việc siết người phụ thuộc, Australia cũng tăng kiểm soát tình trạng "visa hopping" - Visa chuyển đổi nhằm kéo dài thời gian lưu trú. Trong một số trường hợp, sinh viên chuyển sang khóa học khác có thể phải xin visa mới. Chính phủ muốn hạn chế việc du học sinh liên tục thay đổi chương trình học chỉ để kéo dài thời gian lưu trú. Đây là cách Australia chuyển theo hướng quản lý chặt hơn, từ khâu nhập cảnh, số người đi cùng đến quá trình chuyển đổi và lưu trú sau tốt nghiệp.
Với du học sinh Việt Nam, ngoại lệ ASEAN là điểm đáng chú ý, nhưng không nên hiểu đây là việc mọi sinh viên Việt Nam đều được tự động đưa gia đình sang. Quy định chi tiết trong thời gian tới sẽ quyết định nhóm nào được hưởng ngoại lệ và với điều kiện nào.